PAS-типті файлдардан бірден орындалатын ЕХЕ-типті файл жасау үшін Turbo Pascal7.1. терезесінде мынадай командаларды орындау керек:
1. Бағдарламалық текст COMPILE-COMPILE командасы арқылы компиляцияланғанда, төмендегідей хабар шығады:
2. OPTIONS - DIRECTORIES командасын орындау арқылы "EXE & TPU directory" алаңында ЕХЕ-типті файл қай каталогқа жазылатыны көрсетіледі(мысалы: С: \ TURBO_P).
3. COMPILE-DESTIANTION командасын орындау арқылы MEMORY мәнінің орнына DISK орнатылып, орындалып жатқан операцияны жедел жадқа емес, тұрақты жад – дискіге жазу керектігін көрсетеді.
4. COMPILE-MAKE командасын орындау арқылы ЕХЕ-типті файл көрсетілген каталогқа жазылып, экранға хабар шығады:
IV. Компиляция кезінде жіберілетін қателер
Бағдарламалық тексті Turbo Pascal-дің грамматикалық ережелеріне сай толтыру керек, әйтпесе компилятор дұрыс жазылмаған сөздерді түсінбей, нәтижесінде экранға қателер туралы хабар шығарады. Жіберілген қатені жөндегеннен кейін қайтадан компиляция жасау керек, егер тексте қате болса, компилятор тағы да жіберілген қате жөнінде хабар шығарады, ал тексте басқа қате болмаса компилятор бағдарламада қате жоқ екендігі туралы хабар береді. Жаңадан бағдарламалауды үйренушілер көбінесе мынадай қателерді жиі жібереді:
Error 3: Unknown identifier. - белгісіз идентификатор.
Error 85: ';' expected. - нуктелі үтір символы болу керек.
Төменде компиляция кезінде жіберілетін қателер тізімі келтірілген.
1 Out of memory - компилятордың жады жеткіліксіз, жадты көбейту үшін:
a) Compile-Destination мәзірінде Memory мәнін Disk қылып өзгерту керек;
ә) Option-Linker-Lunk Buffer мәзіріндегі Memory мәнін Disk қылып өзгерту керек;
б) Tps.exe компиляторын қолданып көру керек.
2 Identifier expected - идентификатор көрсетілмеген, бұл жерде идентификатор тұруы керек немесе сіз идентификатордың орнына тілдің өзгертуге болмайтын қызметші сөзін қолданған болуыңыз мүмкін.
3 Unknown identifier - белгісіз идентификатор, бағдарламаның басында міндетті түрде бұл идентификатордың типін көрсетуіңіз керек.
4 Duplicate identifier - идентификатор қайталанып түр, екі идентификаторға бір ат беруге болмайды.
5 Syntax error - синтаксистік қате жіберілген, сөздің жазылуын тексеріңіз.
6 Error in real constant - нақты санда қате жіберілген, санның жазылуын тексеріңіз.
7 Error in integer constant - бүтін санда қате жіберілген, санның жазылуын тексеріңіз.
8 String constant exceeds line - жолдық қатар шексіз созылып кеткен, жолдық қатардың соңында апостроф қоюды үмытқансыз.
9 Too many nested files - ішкі файлдар көп, ішкі файлдар қолданғанда бес деңгейден аспауы керек.
10 Unexpected end of file - файлдың соңы жоқ, мынадай қателер болуы мүмкін:
а) операторлық жақшалардың (Begin, End) сандары тең емес;
ә) түсініктеме аяқталмаған;
б) қосылатын файлдар операторлар бөлімінің ортасында аяқталған.
11 Line too long - қатардың саны шектен шығып кеткен, компилятор 126 символға дейін тұратын қатарды өңдей алады.
12 Type identifier expected - идентификатордың типі көрсетілмеген.
13 Too many open files - ашылған файлдардың саны көп, Config.sys файлында өзгеріс ендіру керек, мысалы Files=80 (6ip мезгілде 80 файлға дейін ашу).
14 Invalid file name - файлдың аты дұрыс емес, файлдың аты не оның тұрған жолы қате көрсетілген.
15 File not found - файл табылған жоқ, каталогта бұл файл жоқ, басқа каталогтан іздеңіз.
16 Disk full - диск толып кеткен, дискіні керек емес файлдардан тазартыңыз.
17 Invalid compiler directive - компилятордың директивасы дұрыс көрсетілмеген, директиваның бір әріпін дұрыс жазбағансыз немесе бір параметрін дұрыс қоймағансыз.
18 Too many files - компиляция жасалатын файлдардың саны көп, сыртқы модульдерді бөлек компиляциялаңыз.
19 Undefined type in pointer definition - сілтемедегі хабардың типі белгісіз, типін кәрсетіңіз.
20 Variable identifier expected - айнымалының идентификаторы жоқ, бұл жерде айнымалының идентификатор тұруы керек.
21 Error in type - тип дұрыс берілмеген, типке басқа символдар беріңіз.
22 Structure too large - бағдарламаның структурасы өте үлкен, 65520 байттан аспауы керек.
23 Set base type of range - жиынның негізгі типінің шекарасы дұрыс орнатылмаған, типтерінің шекарасы 0-ден 255-ке дейін, санақты типтер 256-дан аспауы керек.
24 File components may not be files - файлдың компоненттері файл болмауы тиіс.
25 Invalid string length - қатардың ұзындығы дұрыс берілмеген,қатардың ұзындығы 1 -ден 255-ке дейін болуы тиіс.
26 Type mismatch - типтер сәйкес емес, берілген типтердің сәйкестігін тексеріңіз.
27 Invalid subrange base type - диапазон-типтің негізгі типі дұрыс берілмеген, реттелген тип болуы тиіс.
28 Lower bound greater than upper bound - төменгі шекара жоғарғыдан асып кеткен, интервалдарды дұрыстау керек.
29 Ordinal type expected - типі дұрыс берілмеген, реттелген тип болуытиіс.
30 Integer constant expected - бүтін түрақты сан болуы керек.
31 Constant expected - түрақты шама болуы керек.
32 Integer or real constant expected - нақты түрақты сан болуы керек.
33 Type identifier expected - типтің идентификаторын көрсету керек.
34 Invalid function result type - функцияның нәтижесінің типі дұрыс берілмеген.
35 Label identifier expected - таңбаның идентификаторын көрсету керек.
36 BEGIN expected - Begin сөзі болу керек.
37 END expected - End сөзі болу керек.
38 Integer expression expected - lnteger-типті өрнек жазылу керек.
39 Ordinal expression expected - санақты типті өрнек жазылу керек.
40 Boolean expression expected - бульдік өрнек жазылу керек.
41 Operand types do not match operator - операндалардың типі сәйкес емес.
42 Error in expression - өрнек қате жазылған. 43 - меншіктеу дұрыс емес.
44 Field identifier expected - жазу өрісіне идентификатор беру керек.
45 Object file too large - объектілік файл өте үлкен, 64 Кбайттан аспауы тиіс.
46 Undefined external - сыртқы процедура анықталмаған.
47 Invalid object file record - объектілік файл дұрыс жазылмаған.
48 Code segment too large - кодтың сегменті өте үлкен, тах=65520 байт.
49 Data segment too large - деректер сегменті ете үлкен, тах=65520 байт.
50 Do expected - Do операторы жазылу керек.
51 Invalid PUBLIC definition - PUBLIC анықтамасы дұрыс емес.
52 Invalid EXTRN definition - EXTRN анықтамасы дұрыс емес.
53 Too many EXTRN definition - EXTRN-анықтамалар өте көп, max=256.
54 OF expected - OF қызметші сөзі жазылу керек.
55 INTERFACE expected - интерфейсті секция жазылу керек.
56 Invalid relocatable reference - жылжымалы сілтеме дұрыс емес.
57 THEN expected - THEN қызметші сөзі жазылу керек.
58 TO or DOWNTO expected - TO немесе DOWNTO қызметші сөзі жазылу керек.
59 Undefined forward - сипаттама анықталуы дұрыс емес.
60 Too many procedures - процедуралар өте көп, бір модульде mах=512.
61 Invalid typecast - тип түрлендірілуі дұрыс емес.
62 Division by zero - нөлге бөлініп түр, өрнекті нөлге бөлуге болмайды.
63 Invalid file type - файлдық тип дұрыс емес.
64 Cannot Read or Write variables of this type - типтің айнымалылары санауға немесе жазуға келмейді.
65 Pointer variable expected - сілтеме-типті айнымалы қолданылуы тиіс.
66 String variable expected - айнымалының типі жолдық қатар болуы тиіс.
67 String expression expected - өрнек жолдық қатар болуы тиіс.
68 Circular unit reference - модульдар айқасып түр.
69 Unit name mismatch - бағдарламалық модульдердің аттары сәйкес емес.
70 Unit version mismatch - модульдердің версиясы сәйкес емес.
71 Duplicate unit name - модульдің аты қайталанып түр, екі рет жазуға болмайды.
72 Unit file format error - модульдік файлдың форматы дұрыс емес.
73 IMPLEMENTATION expected - модульдың орындалатын бөлігі жазылмаған.
74 Constant and case types do not match - Case операторында параметрлердің типтері сәйкес емес.
75 Record variable expected - айнымалы жазу-типті болуы керек.
76 Constant out of range - константа өзінің шегінен асып кеткен, шекарасын дұрыс көрсету керек.
77 File variable expected - файлдық айнымалы болу керек.
78 Pointer expression expected - сілтеме-типті өрнек болу керек.
79 Integer or real expression expected - бүтін немесе нақты-типті ернек болу керек.
80 Label not within current block - берілген блоктың ішінде ішінде таңба жоқ.
81 Label already defined - таңба бүның алдында анықталған.
82 Undefined label in processing statement part - операторлар бөлімінде таңба анықталмаған.
83 Invalid & argument - & операциясының аргументі дұрыс емес.
84 Unit expected - Unit кодтық сөзі керек.
85 ";" expected - нүктелі үтір символы болу керек.
86 ":" expected - қос нүкте символы болу керек.
87 "," expected - үтір символы болу керек.
88 "(" expected - ашық жай жақша символы болу керек.
89 ")" expected - жабық жай жақша символы болу керек.
90 "=" expected - тең символы болу керек.
91 ":=" expected - меншіктеу символы болу керек.
92 "[" or"(" expected - ашық тік не жай жақша символы болу керек.
93 "]" or")" expected - жабық тік не жай жақша символы болуы тиіс. 94"." expected - нүкте символы болу керек.
95 ".." expected - екі нүкте символы болу керек.
96 Too many variables - айнымалылар ете көп, тах=64 кбайт.
97 Invalid FOR control variable - FOR операторының параметрі дұрыс емес.
98 Integer variable expected - бүтін-типті айнымалы болу керек.
99 File and procedure types are not allowed here - бұл жерде файлдық немесе процедуралықтиптерді қолдануға болмайды.
100 String length mismatch - жолдық қатардың ұзындығы символдық массивтегі элементтер санына сәйкес емес.
101 Invalid ordering of fields - жазу өрісі реттелмей жазылған.
102 String constant expected - константа жолдық қатар болу керек.
103 Integer or real variable expected - айнымалы бүтін немесе нақты болу керек.
104 Ordinal variable expected - айнымалы реттелген-типті болу керек.
105 INLINE error - INLINE операторында қате кеткен.
106 Character expression expected - өрнектің типі символдық болу керек.
107 Too many relocation items - жылжтын элементтер саны көп, тах=64 Кбайт.
108 Overflow in arithmetic operator - арифметикалық амал орындауда жад толып кеткен, нәтиже шектен тыс көп немесе аз, бүтін типтерді (INTEGER, LONGINT) нақты типпен (REAL)ауыстырып көріңіз көріңіз.
109 No enclosing FOR, WHILE or REPEAT statment - FOR, WHILE немесе REPEAT операторларын аяқтайтын оператор жоқ.
112 CASE constant out of range - CASE операторының константалары шектен шығып кеткен, -32768..32767 аралығында болу керек.
113 Error in statement - оператор қате жазылған.
114 Cannot call an interrupt procedure - үзуді өңдеу процедурасын шақыруға болмайды.
116 Must be in 8087 mode to compile this - компиляциялау 8087 режимінде жасалыну керек.
117 Target address not found - оператор көрсетілген жерде табылған жоқ.
118 Include files are not allowed here - операторлар бөлімі бір файлға сиюы тиіс.
119 No inherited methods are accessible here - Inherited қызметші сөзі дұрыс қолданылып тұрған жоқ.
121 Invalid qualifier - квалификатор дұрыс емес:
а) массивкежатпайтын айнымалының индексі болмайды;
ә) жазуға жатпайтын айнымалының өрісі болмайды;
б) сілтемеемесайнымалыны сілтеме ретінде пайдалануға болмайды.
122 Invalid variable reference - айнымалыға сілтеме дұрыс жасалмаған.
123 Too many symbols - символдар өте көп, тах=512 Кбайт.
124 Statment part too large - операторлар бөлімі өте көп, тах=24 Кбайт. 126 Files must be var parameter - файлдық типтік мәндер процедура немесе функцияға айнымалы параметр болып берілу керек.
127 Too many conditional symbols - шартты символдар өте көп, оларды компиляциялау үшін бір бөлігін қысқарту керек.
128 Misplaced conditional directive - шартты директива жоқ.
129 ENDIF directive missing - ENDIF директивасы жоқ.
130 Error in initial conditional defines - шартты анықтамада қате кеткен.
131 Header does not match previous definition - процедуран не функцияның тақырыбы анықтамаға сәйкес емес.
132 Сritical disk error - дискіде қате жіберілген, дисковод қосылмай қалған.
133 Cannot evaluate this expression - берілген өрнекті есептеуге болмайды.
134 Expression incorrectly terminated - өрнек дұрыс аяқталмаған.
135 Invalid format specifier - спецификатор аргументі дұрыс емес.
136 Invalid indirect reference - жанама сілтеме дұрыс жасалмаған.
137 Structured variable are not allowed here - бұл жерде структуралық типті анымалыны қолдануға болмайды, мысалы: екіжазуды көбейтуге болмайды.
138 Cannot evaluate without System unit - өрнекті System модулінсіз есептеуге болмайды, Turbo.tpl файлында System модулі болуы тиіс.
139 Cannot access this symvol - бұл символмен қатынас мүмкін емес.
140 Invalid floating-point operation - жылжымалы үтірлі шамалармен әрекет жасау мүмкін емес.
141 Cannot compile overlay to memory - оверлейлі модульдарды компиляциялау, тек қана дискіге ғана жасауға болады.
142 Procedure or function variable expected - процедуралық типті айнымалы қолданылуы тиіс.
143 Invalid procedure or function reference - процедура нефункцияға жасалған сілтеме дұрыс емес.
144 Cannot overlay this unit - бұл модульді оверлейлі ретінде қолдануға болмайды.
145 Too many nested scopes - қабаттар өте көп, бағдарламада 512-ден, ал модульда 28-ден артық қабат болмау керек.
146 File access denied - файлмен қатынас жасау мүмкін емес.
147 Object type expected - бұл жерде объект-типті идентификатор болу керек.
148 Load object types are not allowed - процедурада жергілікті объектіні сипаттауға болмайды.
149 VIRTUAL expected - VIRTUAL сөзі болу керек.
150 Method identifier expected - бұл әдістің идентификаторы болу керек.
151 Virtual constructor are not allowed - конструктор виртуальды бола алмайды.
153 Destructor identifier expected - деструктор идентификаторы болу керек.
154 Fail only allowed within constructor - Fail стандартты процедурасы тек конструтордан шақырылады.
155 Invalid combination of opcode and operands - командалар мен операндалардың комбинациясы дұрыс емес.
156 Memory reference expected - адрес көрсетілмеген.
157 Cannot add or subtract relocatable symbols – жылжымалы символдарды есептеуге болмайды.
158 Invalid register combination - тіркеуіштердің комбинациясы дұрыс емес.
159 286/287 instructions are not enabled - 286/287 процессорлардың командаларымен қолдануға болмайды.
160 Invalid symbol reference - символға сілтеме дұрыс емес.
161 Code generation error - генерация коды қате.
162 ASM expected - ASM қызметші сөзі болу керек.
V. Бағдарламаның орындалу кезеңінде жіберілетін қателер
Бағдарламаның орындалу кезеңінде қате жіберілсе, экранда төмендегідей хабар шығады:
Runtime error NatX:Y
мұндағы:
N - жіберілген қате нөмірі;
Х:Ү - адресі.
1 Invalid function number - функцияның нөмірі дұрыс емес, MS DOS- та жоқ функция шақырылған.
2 File not found - файл табылған жоқ, Reset, Append, Rename, Erase процедуралары керсетілген файлды таба алмады.
3 Path not found - жол табылған жоқ, Reset, Append, Rename, Erase, ChDir, MkDir, RmDir процедуралары көрсетілген жолды таба алмады..
4 Too many open files - ашылған файлдардың саны Config.sys файлындағы Files айнымалысының шамасынан асып кетті, Config.sys файлында өзгеріс ендіру керек, мысалы Files=80(6ip мезгілде 80 файлға дейін ашу).
5 File access defined - файлға шығуға болмайды. Мысалы, файлда "тек қана оқу үшін"("только для чтения"-"Реагі only") атрибуты орнатылса, ол файл тек оқу үшін ашылады, егер ол файлға өзгерістер енгізсе, онда осы қате шығады.
6 invalid file handle - файлды өңдеуде қате кеткен.
12 Invalid file access code - файлға шығу коды дұрыс емес, Reset және Append процедураларындағы FileMode параметрінің шамасы дұрыс берілмеген.
15 Invalid drive number – диск қозғағыштың нөмірі дұрыс емес, GetDir процедурасында қүрылғы параметрі дұрыс көрсетілмеген.
16 Cannot remove current directory - ағымдағы каталогты өшіруге болмайды, RmDir процедурасы ағымдағы каталогты өшіреалмайды.
17 Cannot rename across drives - Rename процедурасы орындалғанда, файлға басқа қүрылғыда бар файлдыңаты берілген.
100 Disk read error - дискіден оқылуы қате, файлдың соңы белгісінен файлды оқығанда жіберілетін қате.
101 Disk write error - дискіге жазылуы қате, дискіде жазылатын файлға орын жетіспейді.
102 File not assigned - файлға ат берілмеген, файл файлдық айнымалымен байланыспаған.
103 File not open - файл ашылмаған, BlockRead, BlockWrite, Eof, Close, FileSize, FilePos, Read, Write, Seek процедураларының орындалуы нәтижесінде файл ашылмаған.
104 File not open for input - файл ендіру үшін ашылмаған.
105 File not open for output - файл шығару үшін ашылмаған.
106 Invalid numeric format - сандық формат дұрыс емес, сан жазылғанда дұрыс емес символ жазылып кеткен.
150 Disk is write protected - дискі жазудан қорғалған.
151 Unknown unit - белгісіз модуль, қүрылғының драйверінде қате кеткен.
152 Drive not ready - дискқозғағыш жұмысқа дайын емес.
153 Unknown command - анықталмаған команда.
154 CRS errors in data - берілгендер мәліметтерінде қате бар.
155 Bad drive requiest structure length - дискі дұрыс шақырылмаған, структурасы өте ұзын.
156 Disk seek error - дискілік қүрылғылар орнатуда қате жіберілген.
157 Unknown media type - тасымалдаушы типі белгісіз.
158 Sector not found - сектор табылған жоқ.
159 Printer out of paper - принтерде қағаз жок,.
160 Device write fault - жазу қате жүріп жатыр.
161 Device read fault - қүрылғыдан оқуда қате кеткен.
162 Hardware failure - аппаратура істен шықты.
200 Division by zero - нөлге бөлініп түр.
201 Range check error - айнымалыға шектен тыс мән берілген.
202 Stack overflow error - ағым толып кеткен.
203 Heap overflow error - үйінді толып кеткен, жадтың динамикалық таралу облысы толып кеткен.
204 Invalid pointer operation - сілтемемен әрекет дұрыс жасалмаған.
205 Floating point overflow - жылжымалы үтірлі шамалармен әрекеттен кейін жад толып кеткен.
206 Floating point underflow - жылжымалы үтірлі шамалармен әрекеттен кейін нәтиже жоғалады.
207 Invalid floating point operation - жылжымалы үтірлі шамалармен әрекет жасау мүмкін емес.
208 Overlay manager not installed - оверлейлі процедураларды басқару орнатылмаған.
