Американ социологы және психологы Элтон Мейо социология ғылымдарын басқару жүйесінде доктринасының негізін қалаушылардың бірі.
Осы ілім формалдық емес басқаруды ұйымдастыру міндеттерін, еңбек өнімділігін өсіруді ынталандырудың жаңа әдісін ендіруді ұсынды.
Мейонның теориялық концепциясының негізіне келесі принциптер жатыр:
1) адам «әлеуметтік жануар» ретінде, топтық тәртіптің контекстіне енгізілуін мен бағытталуын белгілейді;
2) бағынудың қатал иерархиясы мен бюрократтық ұйыдастыруы адам табиғаты мен оның бостандығымен сай келмейді;
3) өнеркәсіп жетекшілері өнімдерге емес, көбінесе адамдарға бағытталуы керек.
Кошбасшының сойлеу адебіне койылатын талаптар
Шешен- терең білімді, ақпаратты игеруші әрі оны тадап, тыңдаушыға қажеттісін, сұранысына қарай талқылап жеткізуші. Ендеше шешеннің аудиторияның талап-талғамына сай материалды жинақтап әрі соны жеткізу өнеріне төселуі керек. Сондай-ақ:
- дауыс күші – жағымды дауыс;
- сөз арасындағы екпін, кідірістің дұрыс қойылуы;
- өзін-өзі әдепті ұстай білуі де шешеннің тыңдаушылармен арасын жалғастырады. Осы аталған ерекшеліктерді толығымен игеру еңбекті, төзімділікті, ақылды, білімді қажет етеді.
Казактың тунғыш операсы
Қыз Жібек – қазақтың тұңғыш операсы. Халқымыздың кәсіби опера тарихының алғашқы беті осы Қыз Жібектен бастау алған. Евгений Брусиловский мен Ғабит Мүсіреповтің Қыз Жібегі ә дегеннен-ақ жұртшылықты баурап алды. Аса биік талғаммен жазылған операның мән-мазмұны да, музыкалық әдеби көркемділігі де, құдіретті туындыны құрады. Сол құндылығын әлі күнге дейін жойған жоқ. Халық та Қыз Жібегінен жалыққан емес.
Тек өз халқымыз ғана емес, кезінде мәскеуліктердің өзі қазақтың Қыз Жібегіне басын иген.
Әсіресе, алғашқы ұлттық опера «Қыз Жібекте» қазақ халқының жан дүниесі, әдет-ғұрпы көрініс табуы тиіс болған. Темірбек Жүргеновтің бұл идеясы бұлжымай орындалады. Операда «Жібек» кәдімгі алтындатқан күймеде отырып сүйгеніне жүрек сырын ақтарады. Сахнада қазақтың киіз үйі бау, басқұр, бар сән-салтанатымен табиғи күйінде мәскеуліктерге көрсетілді. Аңшының қолына қондырған бүркітті де жұртшылық тірідей көрді. Тіпті Базарбай ханның сарайында тартылған еттабақта та кәдуілгі үйтілген қойдың басы жатты... Табиғи көріністер қашан да халықтың жүрегіне жақын. Өңкей маңдайалды өнер өкілдері негізін қалаған «Қыз Жібектің» табысты сахналанып, жұртшылықтың жүрегінде құрметпен сақталуы заңды да .
Шешімдер жане олардың турлері
Ешбір адам тәжірибеде шешім қабылдау процесімен кездеспеуі мүмкін емес. Коммуникациядағы қабілет тәрізді шешім қабылдау - тәжірибемен дамитын қабілет.
Шешім - бұл баламаларды таңдау.Шешім қабылдау-кез келген басқару функциясын орындауға қажетті байланыс үдерісі.
Біз күнделікті шешімдерді ойланбай қабылдаймыз. Кейде бір шешімдерге жеткілікті назар аудармаймыз.Алайда, басқаруда шешімдер қабылдау - жеке өмірдегіге қарағанда неғұрлым жүйелі үдерісі.
Шешім қабылдаулар басқарудың барлық аспектілерінде болады, бұл – басқарушының күн сайынғы жұмысының бөлігі.
Шешім қабылдау үдерісі келесі амалдардан тұрады:интуициялық, талқылауға немесе ұтымды сипатқа негізделген.
Интуициялық шешім- өзінің дұрыстығын сезінгенде жасалынған таңдау.
Талқылауға негізделген шешім- білім мен жинақталған тәжірибеге байланысты таңдау.
Ұтымды шешім- өткен тәжірибеге байланысты емес таңдау, ұтымды шешім талдау процесінің көмегімен негізделеді.
Басқару шешімдерін қабылдау актісі жетекшінің үлесі болып табылады.
Басқару шешімдерінің типтері:
1. Жеке:
- Жеке-беруші
2. Ұжымдық:
- Дауыс беру
Басқару - шешімдерін қабылдау, орындау, дайындау процесі:
- Жоспарлау процесі.
ТУРАР РЫСКУЛОВ
Рысқұлов Тұрар - мемлекет және қоғам қайраткері, Әулиеата уезіндегі ұлт-азаттық көтерілістің ұйымдастырушысы және басшысы. Әкесі Рысқұл Жылқайдарұлы шаруасы шағын, ауылдың еті тірі, есті жігіті болған, ол он жылға сотталып, ит-жеккенге жер аударылады. Паналар басқа жері жоқ жетім Тұрар теңсіздіктің, әділетсіздіктің небір сорақы түрлерін көзімен көреді. Ат-жөнін өзгертіп, «Қырғызбаев» деген фамилиямен, Әулие атадағы бұратаналарға арналған орысша бастауыш мектепке оқуға енеді. Бұдан кейін ол Пішпектегі ауыл шаруашылығы мектебін бітіріп, Ташкенттегі мұғалімдер институтына түседі. Бірақ онда оқудың мүмкіндігі болмайды.
1918 жылы шілдеде Әулиеата уездік кеңесінің атқару комитеті төрағасы болып сайланды. 1920 жылы Рысқұлов Түркістан Орталық атқару комитетінің төрағасы болып сайланды.
1924 жылы жазда Коминтерн атқару комитетінің Монғолиядағы өкілетті өкілі болып тағайындалды.
Рысқұлов Қазақстанға жіберіліп, Қазақ өлкелік БК(б)П комитетінің Баспа бөлімінің меңгерушісі қызметіне тағайындалды. Көп ұзамай Бүкілодақтық орталық атқару комитетінің қаулысымен Ресей Федерациясы Халық комиссарлары кеңесі төрағасының орынбасары болып бекітілді. 1937 жылы Кисловодскіде демалыста жүрген Рысқұлов «пантүрікшіл», «халық жауы» деген айыппен тұтқынға алынды. Кеңестік қуғын-сүргінге ұшыраған Рысқұлов Мәскеу түрмесінде жүрек ауруынан қайтыс болды.
