Менеджмент эволюциясы

Еңбектік қызметті ұйымдастыру жүйесі - менеджмент ғылым ретінде АҚШ-та XIX-XX ғғ.пайда болды.

Ғасырдың басынан басқару принциптері жабық тұрпаты бойынша құрылған. Фирма қызметі жабық жүйе тұрғысынан қарастырылды.

Басқару ғылыми фирманың қызметі сыртқы ортамен байланысты болғанда туындайтын мәселелерді шешу амалдарына қадам жасай бастады.

XX ғасырға дейін ұйымды жүйелі басқару жүйесіне байланысты сұрақтар ешкімді қызықтырмады. Роберт Оуэн өзінің көп уақытын ұйымның мақсаттарына басқа адамдардың көмегімен жету мәселелеріне арнады. Тұрақ-жай беріп, жұмыстың жағдайын жақсартып, қосымша еңбекақы төлеп, дамытты. Қоғамның дамуы жүйелі басқаруды талап етті. Фредерик Тейлордың «Ғылыми басқару принциптері» еңбегі жарық көрді. Осылайша, ғасырдың басында басқарушының рөлі орындаушы не істейді, қалай істейді, қандай көлемде істеу керектігі туралы шешумен негізделді.

Байбекұлы Әйтеке би - қазақтың Тәуке, Абылай хандары тұсында мемлекет басқару ісіне араласқан мемлекет және қоғам қайраткері. Тәуке хан құрған Билер кеңесінің мүшесі, атақты шешен, Кіші жүздің төбе биі, Жеті Жарғы аталатын заңдар кодексін шығарушылардың бірі.

Ұлықбек медресесінде оқып, тәлім алған. Қазақ халқының ата заңы іспетті Жеті Жарғыны шығаруға қатысқанда да Әйтекеге осы алған білім мен жиған тәжірибенің көп көмегі тиген болу керек.

Әйтеке би елбасына дертті болып, ата жұртына – Нұрата тауына оралады. Ата жұртқа келер алдында Төле би, Қазыбек би секілді үзеңгілес серіктеріне Әйтеке би: «Елінен айырылған ер бақытсыз, жерінен айырылған ел бақытсыз. Құдайым ондай күнді маған көрсетпегей!» - деген екен.