CASE-технология ДБ құру кезінде компьютерлерді пайдалануға негізделген сипттау әдістерінің жүйесі болып табылады. Computer-Aided Software/System (CASE-технология) – автоматтандырудың өзара байланысқан кешендерін қолдайтын программалық қамтаманың ең қиын жүйесінің анализдеу әдістемесі, жобасы, құрылуы мен қайталану жиынтығы. CASE – жүйелік аналитиктер, құрастырушылар мен программистерге арналған құрал.
CASE-технология жүйелік анализ әдістемесіне негізделеді. Жүйелік анализ қиын процестер мен объектілерді зерттеудің жалпы принциптерін құрастыратын ғылыми пән болып табылады. Оның негізгі мақсаты – құрастырудың бастапқы сатыларында назар аудары. CASE-технология ортасында жүйелік анализ жобалауды программалаудан бөліп қарастыруға арналған. CASE-технологияға сәйкес құрастыруда архитектура құрылымы мен оның одан кейінгі өндірілуі бөліп қарастырылады, сондықтан жүйелік анализ құрылымдық жүйелік анализ немесе құрылымдық анализ деп аталады. Маңызды принциптер бөлу (декомпозиция) және иерархиялық реттеу болып табылады.
Олар келесі принциптермен толықтырылады.
1. қажет емес элементтерді бақылаумен қажетсіз детальдардан абстрактілеу принципі.
2. ұйымдастыру принципі.
3. концептуалды жалпылама принципі (құрылымдық анализ – құрылымдық программалау – құрылымдық тестілеу). Осыдан құрылымдық анализ әдістемесі – деңгейдің көп санымен иерархиялық құрылымға детализация арқылы жалпы көрінісінен зерттеу әдісі.
4. қайшылықсыз (непротиворечивости) принципі – элементтердің тұрақтылығы мен сәйкестігі.
5. Деректердің логикалық және физикалық тәуелсіздігінің принципі.
6. соңғы пайдаланушының кіру (программалаусыз) принципі.
Бұл технология программалық CASE-әдістерді өндіру негізіне салынған.
Суреттеудің формальды құралы жүйе, ER-диаграммалар (ERD), деректер жиынының диаграммасы (DFD), іс-әрекеттің көшу диаграммасы (STD), процесс спецификациясы болып табылады.
Процесті сипаттауда екі жағдай болуы мүмкін.
A. Қиын процестер.
B. Қарапайым процестер.
А. Қиын процестер.
ER-диаграммалар. CASE-модельдер жүйесінің ең бірінші тараған түрі Ченнің ER-моделі болып табылады. Мұнда тек оның көптүрлілігі – Баркер моделін көрсетеміз. Онда аты, жиынтық дәрежесі (мысалы, 1:М), байланыстың болуы (–––-) немесе болмауы (...........) көрсетіледі.
DF-диаграммалар. Диаграммалар енгізу-шығару процестерін көрсеті үшін қолданылады. Басында SADT әдістемесі пайдаланылды, одан кейін DFD схемасына көшті. Нотацияның екі негізгі түрлілігі пайдаланылады: Иордан-Демарко мен Гейн-Сарсон. Екеуінің арасындағы айырмашылық онша жоқ және сондықтан Гейн-Сарсон нотациясын пайдаланамыз. Нотацияда атымен жабдықталған символдар пайдаланылады.
Қойма (хранилище) - жадыда сақталатын деректер.
Сыртқы қатынас – бұл деректердің бастауы немесе қабылдаушысы.
DFD декомпозиции негізінде құрылады, және жоғарғы деңгейдегі модельді контексті диаграмма деп атайды. Кез келген нақты жобада ол жалғыз. Мұндай модельдер басқару объектісін (БО) сипаттайды, ал жүйенің басқару бөлігін сипаттау үшін нақты уақыт кеңейтілімі қолданылады: аталған белгілеулер пунктирлі сызықтар немесе нүктелермен белгіленеді. Басқару потоктарының негізгі типтері Т-поток (триггер), А-поток (поток өшкенге дейін процесс үзіліссіз), E/D-поток (аналог «қосу» және «өшіру» екі кнопкаларымен өшіріледі) болып табылады.
Диаграммаларды пайдалануды көрсету үшін ең бірінші процестің сөздік сипатын келтірейік.
1 мысал. Тапсырыс бойынша тауарды бөлу процесінің сөздік моделі.
Фирмамен алынған тапсырыстар кіру бақылауына ұшырайды және сұрыпталады.
Егер тапсырыс фирманың тауарлар номенклатурасына сай келмесе немесе дұрыс емес безендендірілсе, онда ол тапсырыс беруші келісімімен шартты бұзады.
Егер тапсырыс алынса, онда қоймадағы тауарлар түрі анықталады.
Егер тауар бар болса, онда тапсырыс беруші төлейтін шоты жазылады, одан кейін тауар тапсырыс берушіге жіберіледі.
Егер тапсырыс қоймадағы тауарлармен қамтамасыз етілмесе, онда фирмадан өндірушіге тапсырыс жіберіліп, төлем және өндірушіден тауарды алу жүзеге асады. Осыдан тапсырыс берушімен алдында қарастырылған схема бойынша жұмыс жүргізіледі.
Гейн-Сарсонның контексттік диаграммасы енгізу және шығару потоктарын көруге мүмкіндік береді. Қарастырып отырған процестің детальды диаграммасы жалпы жағдайда әрбір 1-3 процестерден бөлшектеліп қарастырылуы мүмкін.
Модельдеудің мәтіндік әдістері деректер словарі деген атауға ие болды. Оның фрагменті Бэкус-Наура (БНФ) формасында көрсетілді.
ST-диаграммалар. Ол есепті шешу және өңдеу үшін пайдаланылады. «Жағдай» түсінігі енгізіледі. Жағдайдың өзгеру процесі кестемен көрсетілуі мүмкін.
Ағымды жағдай
Шарт
Іс-әрекет
Келесі жағдайы
Бастапқы жағдай
Әрдайым белсендіріледі
КҮТІМ
Тапсырыс
Тапсырысты алу
ӨҢДЕУ
ӨҢДЕУ
Тапсырыс номенклатураға сай емес
Тапсырыстан бас тарту
КҮТІМ
ӨҢДЕУ
Тапсырыс қоймадағы тауарлармен қамтамасыз етілген
Тапсырысты өндіру
КҮТІМ
ӨҢДЕУ
Тапсырыс қоймадағы тауарлармен қамтамасыз етілмеген
Тауарға тапсырыс беру
КҮТІМ
немесе матрицамен.
Шарт
Жағдай
Тапсырыс
Тапсырыс номенклатураға сай емес
Тапсырыс қоймадағы тауарлармен қамтамасыз етілген
Тапсырыс қоймадағы тауарлармен қамтамасыз етілмеген
Бастапқы жағдай
Әрдайым белсендіріледі
КҮТІМ
Тапсырысты алу
ӨҢДЕУ
ӨҢДЕУ
Тапсырыстан бас тарту
КҮТІМ
ӨҢДЕУ
Тапсырысты өндіру
КҮТІМ
ӨҢДЕУ
Тауарға тапсырыс беру
КҮТІМ
Қарастырылған аппарат масштабты процестер үшін пайдаланылады. Қарапайым процестер үшін ол әлдеқайта жеңілдетілген.
Б. Қарапайым процестер
Бұл жағдайда жүйелік негіз номер, процесс аты, енгізу мен шығару деректерінің тізімі және процесс денесі (сипаттау, алгоритм) бар процесс спецификациясы болып табылады. Денені құрылымдық тілмен, визуалды тілмен, формальды компьютерлік тілмен сипаттауға болады. Процесс спецификациясының мынадай түрі болуы мүмкін:
