Аспаптар мен элементтер

Вольтметр

Амперметр

Осциллограф

Функционалды генератор

Тұрақты ЕҚК-нің көзі

Операциялық күшейткіш LM741

Диодтар

Кедергілер

Теориядан қысқаша мәліметтер

5.1 суретте көрсетілген қосындылайтын күшейткіште кіріс тогы мен ығысу кернеуі ескерілмеген жағдайда келесі қатынас орындалады:

Алынған қатынастан шығыс кернеуі үшін келесі өрнекті алуға болады:

Соңғы өрнек R=R₁=R₂ болғанда орындалады.

Жұмыстың орындалу тәртібі

Тәжірибе 1. Тұрақты кернеулерді қосындылау.

а). 5.1-суретте көрсетілген сұлбаны жинаңыз. Сұлбаны қосыңыз. Аспап көрсетуін «Тәжірибе нәтижелері» бөліміне жазыңыз.

б). Элементтердің берілген номиналы бойынша сұлбаның I₁,I₂,I токтары шамасын есептеңіз. U₁ және U₂ кернеу шамаларын қолдану арқылы U шығыс кернеуін есептеп шығарыңыз.

5.1-сурет

Тәжірибе 2. Тұрақты және айнымалы кернеулерді қосындылау.

а) 5.2-суретте көрсетілген сұлбаны жинаңыз. Сұлбаны қосыңыз. Кіріс және шығыс кернеуінің осциллограмасын «Тәжірибе нәтижесі» бөліміне сызыңыз.шығыс кернеуінің амплитудасын және тұрақты құраушысын өлшеңіз. U1 және U2 кернеу шамаларын қолданып шығыс кернеуінің U амплитудасын және тұрақты құраушысын есептеп шығарыңыз. Нәтижесін «Тәжірибе нәтижесі» бөліміне жазыңыз.

б) R₂ кедергіні 2.5 кОм-ға тең етіп қойыңыз. Сұлбаны қосыңыз. Кіріс және шығыс кернеуінің осциллограмасын «Тәжірибе нәтижесі» бөліміне сызыңыз.шығыс кернеуінің амплитудасын және тұрақты құраушысын өлшеңіз. U₁ және U₂ кернеу шамаларын қолданып шығыс кернеуінің U амплитудасын және тұрақты құраушысын есептеп шығарыңыз. Нәтижесін «Тәжірибе нәтижесі» бөліміне жазыңыз.

5.2-сурет

Тәжірибе 3. Айнымалы кернеулерді қосындылау.

а) 5.3-суретте көрсетілген сұлбаны жинаңыз. Сұлбаны қосыңыз. Кіріс және шығыс кернеуінің осциллограмасын «Тәжірибе нәтижесі» бөліміне сызыңыз.Кіріс және шығыс кернеуінің амплитудасын өлшеңіз. Шығыс кернеуінің амплитудасын белгілі U₁ және U₂ кернеу амплитуда мәндері арқылы есептеп шығарыңыз. Нәтижесін «Тәжірибе нәтижесі» бөліміне жазыңыз.

5.3-сурет

Тәжірибе 4. Қосу-алу сұлбасынан шығыс кернеуді есептеу

Қосу-алу сұлбасы. 5.4-сұлбадағы 100 кОм орнатыңыз. U_шығ= − (2U₁+3U₂) + (4U₃+2U₄) қамтамасыз ететін R₁, R₂, , есептеңіз. 2-сұлбаны құрастырып, U₁ = U₂ = U₃ = U₄ = 2 тең деп орнатыңыз. Шығыс кернеудің мәнін жазыңыз және есептеңіз.

5.4-сурет. Қосу-алу сұлбасы. U_шығ= − [U₁(R_o.c/ R₁)+ U₂(R_o.c/ R₂)+[ U₃( / )+ U₄( / ).

Тәжірибе нәтижесі

Тәжірибе 1. Тұрақты кернеулерді қосындылау.

Бірінші қосындыланатын сигналдың кернеуі U₁=5В,

Екінші қосындыланатын сигналдың кернеуі U₅=3В.

Тәжірибе 2. . Тұрақты және айнымалы кернеулерді қосындылау.

а).Кедергі R2=5kOм,

Кіріс және шығыс кернеулерінің осциллограмасы.

б) Кедергі R2=2.5kOм,

Кіріс және шығыс кернеулерінің осциллограмасы.

Тәжірибе 3 . Айнымалы кернеулерді қосындылау.

Кіріс және шығыс кернеулерінің осциллограмасы.

Бақылау сұрақтары

1. 5.1 суретте көрсетілген сұлбадағы операциялық күшейткіштің ығысу кернеуінің тұрақты кернеулерді қосындылау қателігіне ықпалын түсіндіріңіз.

2. Операциялық күшейткіш негізіндегі қосындылағыш сұлбада кіріс және шығыс кернеулері арасындағы қатынастар қандай шарттардан алынады?

3. Үш немесе одан да көп кіріс кернеулерін қосындылау сұлбасын қалай жүзеге асыруға болады?

4. Егер операциялық күшейткіштің тура кірісіне тұрақты кернеу берілсе, 5.1 суреттегі сұлба үшін негізгі қатынастар қалай өзгереді?

5. 5.1 суреттегі сұлбада сигналдарды қосындылау коэффициенттерін өзгертуге мүмкін болатын тәсілдерді талдаңыз.

6. Қосындылағыш сұлбаның кіріс кернеулерге қандай шектеулер қойылған жағдайда сызықты режімде жұмыс істейді?